Η Συνθήκη της 7ης Μαϊου 1832- η επιλογή του Όθωνα και η Ελλάδα βαυαρικό προτεκτοράτο.

 Η Συνθήκη της 7ης Μαϊου 1832- Η επιλογή του Όθωνα και η Ελλάδα βαυαρικό προτεκτοράτο.

H διεθνής θέση και ή εσωτερική πολιτική μορφή του ήδη ελεύθερου ελληνικού κράτους πήρε την οριστική νομική της υπόσταση μέ τή συνθήκη της 7ης Μαΐου 1832. Το κείμενο αυτό υπήρξε ή κατάληξη μιας μακράς σειράς από μεταβαλλόμενα πρωτόκολλα μέ τα όποια ή Αγγλία, ή Ρωσία και ή Γαλλία επιδίωκαν να δώσουν τέλος στην ελληνική επανάσταση και να επαναφέρουν τήν ειρήνη και τή σταθερότητα στην Εγγύς Ανατολή. Οι δυνάμεις αυτές, ενεργώντας στό όνομα του ελληνικού έθνους, πρόσφεραν τό στέμμα στον δεκαεπτάχρονο ΄Οθωνα, δευτερότοκο γιο του Λουδοβίκου Α', του ένθερμου φιλέλληνα βασιλιά της Βαυαρίας, πού είχε υποστηρίξει ενεργά τήν ελληνική επανάσταση.  Ό Λουδοβίκος δέχτηκε τήν προσφορά γιά λογαριασμό του ανήλικου γιου του. Άλλα ή εκλογή του ΄Οθωνα και οι όροι μέ τούς οποίους δέχτηκε τό στέμμα, για νά αποκτήσουν σταθερή και διαρκή νομική βάση στό διεθνές επίπεδο, απαιτούσαν τήν υπογραφή επίσημης συνθήκης μεταξύ διεθνώς αναγνωρισμένων κυρίαρχων κρατών. Έτσι, ή Βαυαρία —και όχι ό Λουδοβίκος ώς αρχηγός βασιλικού οίκου, ή o ΄Οθων ώς αποδέκτης του στέμματος— αποτέλεσε τό τέταρτο μέλος της συνθήκης, και τό μόνο άλλο πέρα από τις τρεις δυνάμεις. 

Τό ελληνικό κράτος, ακόμη χωρίς γενική διεθνή αναγνώριση ώς κυρίαρχη οντότητα και χωρίς κυβέρνηση μέ αδιαφιλονίκητη αναγνώριση στό εσωτερικό, δέν έλαβε μέρος ούτε στήν υπογραφή της συνθήκης ούτε στις διαπραγματεύσεις πού κατέληξαν σ'αυτήν. Ή απουσία του ελληνικού κράτους από τήν υπογραφή της συνθήκης πρέπει ιδιαίτερα νά τονιστεί, επειδή σήμαινε ότι ούτε ο ΄Οθων, ούτε κανένα νόμιμα συγκροτημένο ελληνικό αντιπροσωπευτικό σώμα, ώς εκπρόσωποι του ελληνικού κράτους, δέν διέθεταν στό εξής κάποια διεθνώς αναγνωρισμένη νομική βάση πού θά επέτρεπε τήν αλλαγή ή τήν απόρριψη άρθρων της συνθήκης. Ας σημειωθεί ακόμη ότι ή ιδια ή συνθήκη δέν περιείχε κανένα άρθρο πού νά προβλέπει τήν επικύρωση της από τόν ΄Οθωνα ή άπό άλλον νόμιμα εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο του ελληνικού κράτους. 

Τά άρθρα της συνθήκης μπορούν νά συνοψιστούν στίς ακόλουθες τέσσερις κατηγορίες. Πρώτον, τό έγγραφο όριζε τόν πρίγκιπα ΄Οθωνα της Βαυαρίας κληρονομικό μονάρχη μέ τόν τίτλο του βασιλιά (άρθρα 1-3). Καθιέρωνε τήν κληρονομική διαδοχή σύμφωνα μέ τά πρωτοτόκια, και καθόριζε ότι ο νεότερος αδελφός του ΄Οθωνα και οι κληρονόμοι του θά έπαιρναν τό θρόνο στήν περίπτωση πού ο ΄Οθων θά έμενε άτεκνος, ενώ διασφάλιζε τή διαδοχή για τόν μικρότερο αδελφό του ΄Οθωνα εφόσον και ό δεύτερος αδελφός δέν θά είχε απογόνους (άρθρο 8). 

Δεύτερον, ή συνθήκη εξουσιοδοτούσε τό βασιλιά Λουδοβίκο νά ορίσει τριμελή αντιβασιλεία πού θά ασκούσε τή βασιλική εξουσία τήν ενηλικίωση του ΄Οθωνα, δηλαδή ώς τή συμπλήρωση τών είκοσι χρόνων του, τήν 1η Ιουνίου 1835 (άρθρα 9-10) 

Τρίτον, πρόβλεπε τό σχηματισμό στρατιωτικού σώματος από 3.500 άνδρες, πού θά αντικαθιστούσαν τά γαλλικά στρατεύματα πού βρίσκονταν στήν Ελλάδα, και επέτρεπε τή χρησιμοποίηση ορισμένων βαυαρών αξιωματικών πού θά βοηθούσαν στήν οργάνωση του ελληνικού στρατού (άρθρα 14-15)· 

Τέλος, παρείχε στό ελληνικό ανεξάρτητο βασίλειο τήν εγγύηση των τριών δυνάμεων (άρθρο 4), και υποσχόταν τήν εγγύηση τών τριών δυνάμεων γιά τή σύναψη εξωτερικών δανείων, τών οποίων το συνολικό ανώτατο ποσό καθορίστηκε σέ 60.000.000 φράγκα (άρθρο 12).Αυτά τά κύρια άρθρα, πού τό κείμενο τά χαρακτηρίζει ώς τούς όρους σύμφωνα μέ τούς οποίους ό Λουδοβίκος δέχτηκε τό θρόνο στό όνομα του γιου του, συντάχθηκαν προφανώς μέ σκοπό νά παράσχουν στό νέο ελληνικό κράτος τήν ασφάλεια πού ήταν αναγκαία γιά τήν πρόοδο του καί στόν ΄Οθωνα τά απαραίτητα μέσα προκειμένου νά εδραιώσει τήν εξουσία του σέ μιά χώρα πού δέν διακρινόταν ούτε γιά τά ισχυρά μοναρχικά της αισθήματα ούτε γιά τήν αφοσίωση της στον ΄Οθωνα, δηλαδή χρήματα, στρατό και «τήν εγγύηση τών δυνάμεων».

 Άλλά τά ιδια ακριβώς άρθρα πού εξασφάλιζαν αυτά τά πλεονεκτήματα συντελοΰσαν έμμεσα στήν εγκαθίδρυση στήν Ελλάδα βαυαρικού προτεκτοράτου καθώς και της επικυριαρχίας των τριών δυνάμεων. Όπως διαπίστωσε ό Nicholas Kaltchas, εξέχουσα αυθεντία της συνταγματικής ιστορίας της Ελλάδας, χάρη στη συνθήκη της 7ης Μαΐου 1832 ή Ελλάδα έγινε «βαυαρικό προτεκτοράτο υπό τον επικυριαρχικό έλεγχο τον οποίο συνεπαγόταν ή αμφιλεγόμενη "εγγύηση των τριών δυνάμεων». Ας σταθούμε πρώτα σε κάτι εντελώς φανερό, στη διαπίστωση δηλαδή ότι ή συνθήκη -—πού έθετε περιορισμούς στο κυριαρχικό δικαίωμα του κράτους να καθορίζει την πολιτική μορφή του— δεν μπορούσε να μεταβληθεί ούτε στο παραμικρό, είτε από το βασιλιά είτε από μια μελλοντική αντιπροσωπευτική συνέλευση, χωρίς τη συναίνεση των τεσσάρων δυνάμεων, πού ήταν οι μόνες πού την είχαν υπογράψει. Αυτές όμως είχαν όπως φαίνεται το δικαίωμα να ακυρώνουν οποιονδήποτε ελληνικό νόμο πού, κατά τη δίκη τους ερμηνεία, δεν εναρμονιζόταν μέ τα άρθρα 175 της συνθήκης. Η διαπίστωση αυτή του Kaltchas απαιτεί μεγαλύτερη επεξεργασία για νά γίνει κατανοητή ή μεταγενέστερη Έκρηξη τών Ελλήνων κατά του φαινομένου πού ονόμασαν «βαυαροκρατία» και ή διαδικασία πού χρησιμοποιούσαν οί τρεις δυνάμεις γιά τή συνεχή άσκηση της κηδεμονίας και της επέμβασης τους.

Ποιες συνθήκες κατέστησαν δυνατή τή δημιουργία βαυαρικού προτεκτοράτου; 

H άσκηση της εξουσίας από τήν αντιβασιλεία επί δυόμισι χρόνια, ή εγκατάσταση στήν Ελλάδα βαυαρικού στρατού άπό 3.500 άνδρες, καθώς και βαυαρών αξιωματικών πού ήρθαν γιά νά εποπτεύσουν τή διοργάνωση του ελληνικού στρατού, Ως τό 1835, οπωσδήποτε, ή τελική πηγή εξουσίας θά ήταν ό Λουδοβίκος, ό οποίος, εφόσον του είχε δοθεί ή εξουσία νά διορίζει τούς αντιβασιλείς, είχε κατά συνέπεια και τήν εξουσία να τούς καθοδηγεί και νά τούς απολύει. Ακόμη και μετά τό τέλος της αντιβασιλείας, ή βαυαρική επιρροή θά παρέμενε σημαντική εξαιτίας της επίδρασης του Λουδοβίκου πάνω στό γιό του και της παραμονής πολλών Βαυαρών σέ ελληνικές υπηρεσίες.

Η «εγγύηση τών τριών δυνάμεων» απλώς αναφερόταν παρεμπιπτόντως, χωρίς νά καθορίζεται ακριβώς. Γιά τις δυνάμεις ή ασάφεια της φράσης παρουσίαζε τό διπλό πλεονέκτημα ότι ηχούσε περισσότερο ώς ευεργετική προστασία και όχι ώς ιδιοτελής ανάμειξη, και ότι δέν έθετε ανώτατο όριο στό δικαίωμα τους νά επεμβαίνουν. Ωστόσο τό άρθρο 12, πού προέβλεπε τήν εγγύηση του δανείου άπό τις τρεις δυνάμεις, παρείχε συνεχείς ευκαιρίες γιά τήν επέμβαση τών τριών δυνάμεων, είτε μονό-

πλευρά είτε συλλογικά, στα εσωτερικά της Ελλάδας. Οι ευκαιρίες ήταν δύο ειδών: ή μια είχε σχέση μέ τήν εξασφάλιση του υπόλοιπου μέρους του δανείου και ή άλλη μέ την εκπλήρωση τών οικονομικών υποχρεώσεων του δανείου.  

JOHN A.PETROPULOS, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΡΑΤΟΥΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (1833-1843)Μ.Ι.Ε.Τ.   

1821 Αναφορά υποταγής στην Πύλη Παραμονές της Ναυμαχίας του Ναυαρίνου

Αναφορά υποταγής στην Πύλη Παραμονές της Ναυμαχίας του  Ναυαρίνου

ΓΟΥΣΤΑΥΟΥ ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΟΥ ΧΈΡΤΣΒΕΡΓ ΤΟΜΟΣ 3, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΥΠΕΙΡΟΣ

Τη 6)18 Σεπτεμβρίου ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ένεχείρισε τώ Τούρκω υπουργώ τών Εσωτερικών  άναφοράν υποταγής υπογεγραμμένην υπό 31 αρχηγών των πρότερον έν έπαναστάσει διατελουσών χωρών, διαμερισμάτων Τρικκάλων, Ιωαννίνων, Ακαρνανίας, Ναυπάκτου, Ευβοίας, ιδίως του  Γεωργίου Βαρνακιώτου. Έπί τούτω διέταξεν ό Σουλτάνος τήν άρσιν του κατά των επαναστατών εκδοθέντος αφορισμού και τήν παραχώρησιν άμνηστείας είς τους μετανοούντας. Άλλά ότε ή Πύλη μετά ταύτα διά τής διακοινώσεως τής 8)20 Όκτωβρίου ητήσατο έμπιστευτικώς παρά του Βιενναίου άνακτοβουλίου (της Αυστρίας, μετά από ενέργειες του Μέττερνιχ στην Πύλη, Σημ. δική μου)  την παρά ταίς Δυνάμεσι της Τριπλής συμμαχίας (Αγγλίας, Ρωσίας, Γαλλίας) μεσολάβησιν αυτής, είχον ήδη τά πυροβόλα λαλήσει τόν τελειωτικόν λόγον ⁴. (Ναυμαχία του Ναυαρίνου 1827)

4. Mednelssohn-Bartholdy, σ 418-422. 472 κλ. Rosen, σ. 42-46

1821 Ή Έλλάς τίθησιν έαυτήν ύπό Άγγλικήν προστασίαν

Ή Έλλάς τίθησιν έαυτήν ύπό Άγγλικήν προστασίαν

ΓΟΥΣΤΑΥΟΥ ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΟΥ ΧΕΡΤΣΒΕΡΓ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΟΜΟΣ Γ 

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΥΠΕΙΡΟΣ

.

……… άπό πολλών ήδη ετών παρά τοις ονομαστοίς τών Ελλή-
νων προήγετο ή σκέψις νά προσενέγκωσι τό στέμμα τής ώς
συνταγματικής μοναρχίας λογιζόμενης νέας Ελληνικής πολι-
τείας πρός τόν είς τόν Άγγλικόν βασιλικόν οίκον διά κηδεστίας
συγγενεύοντα πρίγκιπα Λεοπόλδον του Σαξονικού Κοβούργου.
Νυν ό φρόνιμος Μαυροκορδάτος, στηριζόμενος έπί της του Κάν-
νιγκ πρός τήν Έλληνικήν Κυβέρνησιν διακοινώσεως τής 19)1
Δεκεμβρίου 1824 είργάσατο τό πρώτον έν Ύδρα υπέρ του σχε-
δίου αυτού. Είτα τη 20)1 Αυγούστου 1825 επέστρεψε μετά του
΄Αμιλτον είς Ναύπλιον καί τή αύτη έτι ήμερα συνεκάλεσεν
ενταύθα τήν Κυβέρνησιν είς έκτακτον συνεδρίασιν και έπεισεν
αυτήν νά άσπασθή το σχέδιον του νά θέση έαυτήν έν ταίς αυμ-
φοραίς του παρόντος υπό τήν  προατασίαν τής Αγγλίας. Τή

επομένη δ' ήμάρα ακολουθούμενος υπό τίνων μελών τής Κυ-
βερνήσεως μετέβη είς τήν φρεγάταν «Καμβρίαν» καί άνεκοίνω-
σε τό ψήφισμα της Κυβερνήσεως είς τόν στόλαρχον, όστις
έδωκε τοις προσελθούσι τήν συμβουλή ν νά άποταθώσιν άπ' εύ-
θείας πρς τήν αύλήν του  Αγίου Ιακώβου καί νά μή άποκά-
μωσιν έν τω μεταξύ αγωνιζόμενοι καρτερικώς πρός άμυναν κατά
των Τούρκων. Νυν ένηργήθη ευθύς περιφορά άναφοράς τίνος ή
έγγραφου «έπικλήσεως προστασίας», δι' ής (συνταχθείσης, ώς
λέγεται, ύπό ροπάς  'Αγγλικάς) ό κλήρος, oί  βουλευταί,
οί στρατιωτικοί αρχηγοί καί πάντες οί έγκριτοι του Έλληνικού
λαού «έθετον τήν ίεράν παρακαταθήκην τής εαυτών ελευθερίας
εθνικής ανεξαρτησίας καί πολιτικής υπάρξεως ύπό τήν απόλυτον
προστασίαν τής Μεγάλης Βρεττανίας». ………………………

«Η επίκληση προστασίας»

 (Ο κλήρος, οί αντιπρόσωποι (παραστάται) οί πολιτικοί καί οί στρα-
τιωτικοί αρχηγοί του Ελληνικού έθνους αναλογιζόμενοι

1. ΄Οτι οι  Έλληνες έδράξαντο των όπλων προς άμυναν του δικαιώ-
τος τής ελευθερίας, τής  ιδιοκτησίας, τής θρησκείας καί τών νόμων,

δικαιωματος, όπερ είναι φυσικόν καί άνεξάλειπτον τή άνθρωπότητι  καί
επί πέντε έτη άντέστησαν εναντίον τών κολοσσιαίων δυνάμεων Αιγύπτου,
Άσίας καί Αφρικής καί έκτήσαντο  ούτω   δικαιώματα επί έλευθέραν
πολιτικήν υπαρξιν.

2.΄ Οτι οί πράκτορες ηπειρωτικών τίνων χριστιανικών Δυνάμεων
προσηνέχ0ησαν κατά τρόπον άντιφάσκοντα προς τάς υπό τών Δυνάμεων

εκείνων κηρυχθείσας αρχάς καί ότι τινές τών πρακτόρων τούτων ζη-
τούσι  δια τών έπιτρόπων αυτών νά προτρέψωσι τους Έλληνας εις άτό-
πους υποχρέωσεις.

3.Ότι το  Ελληνικόν ναυτικόν   παρακωλύεται έν  ταίς κινήσεσιν
αύτού καί καταδιώκεται υπό τίνων ναυάρχων παραβαινόντων αναφανδόν
ουδετερότητα αυτών, ήν  έκήρυξαν εν Λαϊβάχη και έν Βερώνη.

4. Ότι χριστιανοί όπλιζόμενοι ύπέρ του κορανίου έναντίον των πι-

στευόντων είς το εύαγγέλιον διδάσκουσι και καθοδηγούσι τα των βαρ-

βάρων στίφη, τα έρημούντα την πατρίδα του Κίμωνος, του Λεωνίδου

και του Βότσαρη.

5. ΄Οτι μόνη ή ελευθέρα Κυβέρνησις της Αγγλίας διετήρησεν αύ-
στηράν  ούδετερόότητα,  άλλ’ ότι ή ούδετερότης αύτη δεν είναι πλέον

ίκανή νά προστατεύη τήν  Ελλάδα εναντίον άδίκου και  διηνεκώς αύξα-

νομένου καταδιωγμού.

6. Ότι χάριτι της θείας Προνοίας ή δύναμη της Α.Μ. του βασι-

λέως της  Μεγάλης Βρεττανίας είναι εγγύς ήμών και ότι ημείς έν τώ

άπεγνωσμένω τούτω άγώνι όφείλομεν νά ζητήσωμεν καταφύγιον εν τη

φιλανθρώπω  κυβερνήσει αυτής.

Αναλογιζόμενοι ταύτα θεσπίζομεν τόν έξής νόμον :

Α΄.  Διά της παρούσης πράξεως το΄ Ελληνικόν Έθνος την παρα-

καταθήκην της έλευθερίας, της άνεξαρτησίας και πολιτικής ύπάρξεως αύτής τίθησιν ύπό την άπόλυτον προστασίαν της Μεγάλης Βρεττανίας.

Β΄. Είς την πράξιν ταύτην προσαρτώνται δύο άντίγραφα υπομνήμα-

τος ύποβαλλομένου είς την ύψηλοτάτην Κυβέρνησιν της Αύτού Μεγα-

λεότητος του βασιλέως της Αγγλίας.

Γ΄. Είς τον Πρόεδρον της Κυβερνήσεως ανατίθεται ή έγκαιρος

Έκτέλεσις του νόμου τούτου.

Έγένετο έν Ναυπλίω τη 20 (1 Αύγούστου 1825. 

………………………………,,,,,,,,,,,,……… έν ταίς έπομέναις

έβδομάσι τού μηνός Αύγούστου ή αναφορά αύτη  νά λάβη έν δία-
φόροις τόποις τής Ελλάδος 2000 ύπογραφάς. Έκ τών ονομα-
στών πολιτικών καί στρατιωτικών αρχηγών ήρνήθησαν νά υπο-
γράψωσι μόνος ό Κουντουριώτης (ούτος έκ τοπικής απλώς αντι-
ζηλίας πρός τόν Μιαούλην καί τόν Τομπάζην) ό Κωλέττης,
ό Γούρας καί ό Δημήτριος Υψηλάντης. Περί τά μέσα δέ Αυ-
γούστου απέπλευσαν άπό  Ναυπλίου ό υίός του ναυάρχου Μιαού-
λη καί ό Σπυρίίων Τρικούπης μετά τεσσάρων αντιγράφων τής
αναφοράς ταύτης. Καί δύο μέν τών αντιγράφων έμελλον νά
έγχειρισθώσιν είς τδν λόρδον άρμοστήν, δύο δέ έν Λονδίνο πρός
τόν Κάννιγκ.

……………..΄Οτε ό νεαρός Δ. Μιαούλης περί τά τέλη του Σε-
πτεμβρίου έκόμισε τάς αναφοράς είς το Λονδίνον, έλαβε παρά τού
Κάννιγκ άπάντησιν ρητώς άρνητικήν έπί τούτου στηριζομένην, ότι
ή Αγγλία αποδεχόμενη τήν εντολή ν τών Ελλήνων έμελλε νά
περιπλακή είς πόλεμον άδικον πρός τήν Πύλην, δικαίαν παρέ-
χουσα άφορμήν καί εις τάς λοιπάς δυνάμεις νά βλέπωσιν έν τή
τοιαύτη έπεκτάσει τής δυνάμεως αυτής παραβίασιν τών συνθηκών.
Άλλα πράγματι ό Κάννιγκ σφόδρα ευφρανθείς έπί τή επιτυχία

ταύτη τής ανατολικής αύτού πολιτικής, προδηλούσης σαφέστατα
μέλλουσάν τινά ταχείαν έπίδοσιν τής ανεξαρτήτου Ελλάδος απέ-
τρεπε συγχρόνως τούς ΄Ελληνας άπό του νά προσφύγωσιν είς
άλλην τινά δύναμιν, καί έπεφυλάσσετο, έν ενδεχομένη κατ'όνομα
συμπράξει τής Ρωσίας, νά κατωρθώση κυρίως   διά τής Άγγλι-

κής πρωτοβουλίας νά αναλάβη την μεταξύ του Διβανίου και των Έλλήνων μεσολάβησιν.